AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından duyurulan, ‘100 günlük eylem planı’ çerçevesinde ilk adımlar atılıyor. “Yargıda iş yükü hafifletme” vaadiyle hayata geçecek değişiklik yeni sıkıntıları gündeme getirecek. Artık adil yargılama hakkı ihlal başvuruları AYM’ye değil Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu’na yapılacak. Yaklaşık 10 bin dosyaya bakacak komisyonda sadece 8 personel bulunuyor.
Daha önce OHAL KHK’leriyle ihraç edilen on binlerce kişinin itirazlarını görüşmek için ‘OHAL İnceleme Komisyonu’nu kuran, insan hakkı ihlalleri için ise ‘Türkiye İnsan Hakları Kurumu’nu kuran ancak bu birimleri aktif olarak çalıştıramayan AKP, yargıda yeni bir komisyon uygulamasını hayata geçiriyor.
Bireysel başvuruların bu komisyona getirilmesine yönelik düzenleme, 31 Temmuz’da yürürlüğe giren kanun Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) iş yükünün azaltılması gerekçesine dayanan hükmü ile yapıldı.
Yeni düzenlemeyle yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı, mahkeme kararlarının geç veya eksik olduğu ya da hiç karar verilmediği için AYM’de derdest durumda olan bireysel başvurular, İnsan Hakları Tazminat Komisyonu’nca incelenecek. 31 Temmuz sonrası başvurular bu kapsama dahil edilmedi. Bireysel başvuru hakkının uygulanmaya başladığı 2012 yılından bu yana yüksek mahkemeye 191 bin 371 başvuru yapıldı. Bu başvuruların tamamına yakını ‘Adil yargılama hakkının ihlali’ iddiasını içeriyor.
16 aylık süre sınırı
Yeni düzenlemeyle AYM’nin “başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik” kararından itibaren üç ay içinde yapılacak başvuruların ardından Komisyon incelemesi başlayacak. Karar en geç 16 ay içinde verilecek. Tazminatlar, kararın kesinleşmesinin ardından üç ay içerisinde Adalet Bakanlığı’nca ödenecek. Komisyonun kararlarına karşı Bölge İdare Mahkemesi’ne itiraz edilebilecek.
TİHEK ve OHAL Komisyonu örnekleri
AKP’nin yargının işini komisyonlara havale eden geçmiş uygulamaları eleştirileri de beraberinde getirdi. İnsan hakkı ihlalleri, ayrımcılık ve işkence konularında başvuruları incelemekle yükümlü Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu kurulduktan sonra bir yılı aşkın süre boyunca başvuru kabul etmemişti.
KHK ihraçları için kurulan OHAL İnceleme Komisyonu ise başvuranların tamamına yakınına uzun süreli bekleyişin ardından ‘ret’ yanıtını vermişti. OHAL İnceleme Komisyonu’nun dar bir ekip ve sınırlı bir süre ile faaliyet gösterdiğini ifade eden hukukçular bunun bir “oyalama komisyonu” olduğunu savunmuştu.
Kaynak: Birgün
