Üç hafta süren 2019 Bütçesi’yle ilgili değerlendirme yazımızda, bütçe harcamalarının fonksiyonel dağılımına yöntemsel bir sorun nedeniyle değinememiştik. Değinseydik, ayrıntılı bir analiz gerektireceği için değerlendirme yazımızın bütünlüğü kaçınılmaz olarak bozulmuş olacaktı. Yapamadığımız bütçe harcamalarının fonksiyonel dağılımının analizini bugünkü yazımızda gerçekleştirmeye çalışacağız.
Öncesinde sözünü ettiğimiz yöntemsel soruna değinmek gerekiyor. 2006 yılında fonksiyonel sınıflandırmaya olanak veren Analitik Bütçe uygulamasına geçilmesine rağmen aradan geçen 8 yılda istenilen formatta henüz bu veriler üretilmiyor. Çünkü fonksiyonel sınıflandırmada kodlanan kamu hizmetleri ( savunma, eğitim ve sağlık vb ) ekonomik sınıflandırmadaki harcamaların ( personel giderleri, mal ve hizmet alım giderleri, sermaye giderleri vb .) toplamı olarak değerlendiriliyor. Dolayısıyla bu veriler, 2006 yılı öncesinde geçerli olan idari sınıflandırma temelinde verilen bütçe giderlerinden pek fazla farklılaşmıyor. Farklılaştığı tek nokta, idari sınıflandırma temelinde faiz giderleri ayrı bir kalem olarak gösterilirken; fonksiyonel sınıflandırma temelinde faiz giderleri genel kamu hizmetleri kaleminde konsolide ediliyor. Rantiye kesimine giden faiz ödemesinin bir kamu hizmeti olarak ele alınması düşündürücüdür.
Aynı bağlamda bir diğer sorun, o yıla ait üç yıllık bütçenin fonksiyonel sınıflandırma temelindeki ödenek öngörülerinin geçmiş yıllara ait fonksiyonel sınıflandırma temelinde verilmiş bütçe gerçekleşmeleriyle ‘’bütçe gider’’ tanımındaki farklılık nedeniyle karşılaştırılmasının mümkün olmayışıdır. Üç yıllık ödenek öngö dahil rülerinde merkezi yönetim bütçe tutarı, Hazine Yardımı ve Gelirden Ayrılan Pay Dâhil; geçmiş yıllara ait gerçekleşmelerde Hazine Yardımı ve Gelirden Ayrılan Pay Hariç olarak veriliyor. Bu durum, karşılaştırma yapılmasını zorlaştırıyor.
Bu sorunlardan ilkinin çözümü yok. İstenilen formatta veri üretilinceye kadar idari sınıflandırmayla yetinilmesi gerekiyor.
İkincisinin çözümü kolay. Yapılacak şey, faiz ödemelerinin dahil edildiği genel kamu hizmetleri kaleminden faizin düşürülmesidir. Sonuncusunun çözümü ise, Hazine Yardımı ve Gelirden Ayrılan Payı içeren genel kamu hizmetleri ile ekonomik işler ve hizmetler kalemlerine ait bütçe ödeneklerinden Hazine Yardımı ve Gelirden Ayrılan Payın düşürülmesidir.Diğer hizmet kalemleri İçin bir düzeltme gerekmiyor. Çünkü bu kalemler için Hazine Yardımı ve Gelirden Ayrılan Pay söz konusu değil.2018 yılına ait bütçenin fonksiyonel dağılımı bütçe giderinin her iki tanımı için de veriliyor.
Geçmiş yıllara ait bütçe verileri incelendiğinde, Hazine Yardımı ve Gelirden Ayrılan Payın genel kamu hizmetlerine giden kısmının tutarı yüzde 95’ler civarında iken, kalanı ise ekonomik işler ve hizmetler kalemine ayrılıyor. 2018 yılı için bu katsayı söz konusu kalemler için sırasıyla yüzde 96,5 ve 3,5 çıkıyor. Bu katsayıların 2019’da geçerli olması halinde, 2019 yılı bütçesinin fonksiyonel dağılımını geçmiş yıllara ait gerçekleşmelerde olduğu gibi Hazine Yardımı ve Gelirden Ayrılan Pay Hariç bütçe gideri temelinde vermek mümkün oluyor.
Şimdi, artık ürettiğimiz bu yeni veriler üzerinden 2019 bütçesinin fonksiyonel dağılımının analizine geçebiliriz. Öncesinde 2019 bütçesinin eski bütçelerden farklı olup olmadığının belirlenebilmesi için fonksiyonel sınıflandırmayla ilgili ilk verinin yayımlandığı 2006 ve en son gerçekleşme verisinin yayımlandığı 2017 yılının bütçelerinin uygulama sonuçlarını değerlendirmekte büyük bir yarar vardır.
Kaynak: Birgün
