2019’da Dünya Ekonomisi – Hayri Kozanoğlu

2019’da Dünya Ekonomisi – Hayri Kozanoğlu

276
PAYLAŞ
Ülkemizin 2019 seyrini kestirebilmek biraz da dünya ekonomisinin performansına bağlı. ABD’de büyüme zayıflıyor, Çin büyümesi son 10 yılın en zayıfı, Avrupa’da ise belirsizlikler artıyor.

ABD’DE BÜYÜME ZAYIFLAYACAK

ABD’de Trump’ın şu ana kadar uyguladığı vergi indirimleri zenginlerin yüzünü güldürdü. 2018 göreceli hızlı bir büyümeyle geride bırakılırken, bütçe açığının hızla arttığı, 2019 sonunda GSMH’nın %6’sına dayanacağı görülüyor. Amerikan Merkez Bankası bir yandan faizleri yükseltirken, bir yandan da bilançosunu daraltmaya devam ediyor.

Borsalardaki 2018 sonundaki dalgalanma da kaygı yaratıyor. 24 Aralık haftasına Dow Jones Sanayi Ortalaması ve S&P 500 endeksleri %20 düşüş anlamına gelen “ayı piyasası” eşiğinde girdi. Faangs diye kısaltılan Facebook, Amazon, Apple, Netflix ve Google’ı içeren Alphabet teknoloji şirketleri yıl sonunda 1.13 trilyon dolar değer kaybederek, %30’luk bir irtifa kaybı yaşadı. 26 Aralık’taki 1086 puanlık tarihi yükseliş dahi endişeleri dağıtmaya yetmedi. Amerika’da insanların %50’sinden fazlasının borsa yatırımı bulunduğu için, endekslerin düşüş evreleri reel ekonomiyi de “refah etkisi” kanalıyla tahrip ediyor. Hanehalkları böyle durumlarda “fakirleşiyorum” psikozuyla harcamalarını kısıyor, talep daralınca büyüme de duruyor. Yaygın kanı 2018’de %3 civarında beklenen büyümenin 2019’da %2.5’e gerileyeceği yolunda…

ÇİN’E TRUMP SALDIRISI

IMF 2017’de %5.2 artan dış ticaret hacminin 2018’de %4.2’ye, 2019’da ise %4’e düşeceğini öngörüyor. Bu gelişmeden en fazla etkilenecek ülkelerin başında dünyanın en büyük ihracatçısı Çin geliyor. Yılın son çeyreğinde Çin ekonomisi düşen iç talebin de etkisiyle son 10 yılın en zayıf büyümesiyle karşılaştı. Eğer Mart’a kadar ABD ile bir uzlaşma sağlanamaz, 200 milyar dolarlık Çin malına uygulanacak gümrük tarifesi %10’dan %25’e yükselirse bu ülke ekonomisini haliyle çok olumsuz etkiler. Trump’ın özellikle Çin’in teknolojik atılımını engellemeye yönelik hamlelerinin Şi Jinping tarafından kabullenilmesi imkansız. Çünkü bu Çin’in tüm kalkınma stratejisinin önüne set çekilmesi anlamında kabul edilemez bir talep.

JAPONYA BİLDİĞİNİZ GİBİ

2018’deki %1 civarı büyüme Japonya’nın kendi standartlarında fena sayılmaz. 2019’un son çeyreğinde planlanan KDV artışının yürürlüğe girmesi halinde ekonomik aktivitede yavaşlama olabilir. Özetle, “şark cephesinde yeni bir şey yok”; düşük büyüme, yüksek kamu borcu, zombi şirketler, velhasıl Japonya bildiğiniz gibi…

AVRUPA’NIN KEYİFSİZ EKONOMİSİ

AB bölgesinde Avrupa Merkez Bankası’nın ekonomiyi canlandırıcı politikalarının sonuna gelindi. Yatırımların zayıf olması nedeniyle imalat sanayi kapasite sınırlarına dayandı. Çevre korumasına yönelik düzenlemeler otomotiv sektörünü yavaşlattı. Merkel’in göçmen politikası nedeniyle otoritesi sarsıldı, artık hükümette gün sayıyor. Neoliberalizmin prensliğine oynayan Macron’un “sarı yelekliler” direnişinden sonra karizması sarsıldı. Brüksel’in İtalyan hükümetini hizaya getirme inadı sürüyor. Birleşik Krallık Mart’taki çıkış prosedürünü netleştirebilmiş değil. Tüm bunları yan yana düşündüğümüzde önümüzdeki dönemde Batı Avrupa 2017-2018’in %2 civarı büyümelerini mumla arar hale gelebilir.
Petrol ve enerji fiyatlarındaki son aylardaki düşüşün haliyle Türkiye gibi ithalatçıları olumlu, Rusya gibi ihracatçıları olumsuz etkilediğini ekleyelim.

TARİHİ İTİRAF

1980’den bu yana küresel anlamda büyümenin meyvelerinden tepedeki %1, alttaki %50’nin toplamının tam iki katı yararlandı. Söz konusu dönemde çoğu gelişmiş ekonomide gelir adaletsizliği arttı. Bu kısmen teknolojik gelişmelerin, kısmen küresel entegrasyonun, kısmen de emeğe karşı sermayeye kayıran politikaların sonucudur.

Yukarıdaki satırlar bana ya da sol bir yorumcuya ait değil. IMF direktörü Christine Lagarde’nin itiraf niteliğindeki cümleleri. (The Economist, The World in 2019, S.84) Öyleyse durumu yorumlamak onlara,koşulları değiştirmek ise bizlere düşüyor….

***

2019’un yaşama heyecanımızın azalmadığı; özgürlük, eşitlik, adalet umutlarımızın yeşerdiği bir yıl olmasını diliyorum…

Kaynak: Birgün